Ai là người ra luật chơi?

Trong nhiều năm qua, các doanh nghiệp (DN) tư nhân, đặc biệt là DN vừa và nhỏ trong nước, luôn kêu ca vì bị thiệt thòi hơn so với các DN ngoại. 

Cùng là đầu tư nhưng nếu như DN ngoại hưởng rất nhiều ưu đãi thì DN nội lại chịu cảnh trái ngược hoàn toàn. Đặc biệt, các DN ngoại càng lớn, đầu tư vốn càng nhiều thì ưu đãi cũng tỷ lệ thuận.

Điều này thực ra chẳng có gì ngạc nhiên. Vấn đề chính nằm ở chỗ, quy mô của DN có đủ lớn để “mặc cả” các ưu đãi hay không.

1. Apple và quyết định phạt 14 tỷ đô la

Customers queue inside an Apple store in Hong Kong on September 25, 2015. Apple was urged to act as rights campaigners said a Chinese touchscreen glass supplier to the smartphone giant was exploiting factory workers. AFP PHOTO / Philippe Lopez (Photo credit should read PHILIPPE LOPEZ/AFP/Getty Images)
Photo credit: Philippe Lopez/AFP/Getty Images

Hôm qua, Liên minh Châu Âu (EU) đã tuyên phạt tập đoàn công nghệ Apple của Mỹ 13 tỷ Euro (tương đương 14 tỷ USD), do hành vi “né thuế” tại Ireland.

Ngay sau khi có phán quyết của tòa, phía Apple đã đưa ra tuyên bố chính thức của mình: “Tiền thuế có thể được nhận. Việc làm cũng có thể có. Nhưng Apple chỉ đáp ứng được 1 điều kiện mà thôi”.

Đại diện phía Apple cũng cho biết thêm: “Điều này sẽ ảnh hưởng nghiêm trọng tới việc đầu tư cũng như cơ hội việc làm ở châu Âu”. Hiện nay, Apple đang tạo việc làm cho hơn 1.5 triệu lao động trên khắp Châu Âu. Đó là chưa kế vô số DN vừa và nhỏ sống nhờ vào việc gia công cho Apple.

Thông điệp trên của Apple không hẳn là một lời đe dọa nhưng đã gián tiếp khẳng định một điều: “Nếu bạn đủ lớn, bạn có thể thay đổi cả luật chơi”.

Tập đoàn cho biết sẽ kháng cáo và họ tin rằng sẽ có những thay đổi trong phán xét của Liên minh Châu Âu.

2. Samsung với “thiên đường thuế” tại Việt Nam

samsung_vietnam

Tại Việt Nam, trong cuộc bám đuổi và cạnh tranh quyết liệt với Apple cũng như các tập đoàn điện tử khác tại Châu Á, Samsung đã đầu tư cả chục tỷ USD để xây dựng những tổ hợp sản xuất quy mô lớn.

Trong năm 2015, Samsung và các công ty thành viên thu được 3,1 tỷ USD lợi nhuận. Với thuế suất thuế thu nhập doanh nghiệp hiện hành là 22% thì khoản thuế thu nhập doanh nghiệp phát sinh sẽ vào khoảng 600 triệu USD (khoảng 13.000 tỷ đồng).

Tuy nhiên, do được miễn giảm thuế nên trong những năm qua, Samsung đã “tiết kiệm” được vài tỷ USD tiền thuế thu nhập doanh nghiệp phải nộp.

Với thuế suất rất thấp, các nhà kinh tế cho rằng Việt Nam đã dành quá nhiều ưu đãi cho Samsung và Việt Nam thực sự đã trở thành “thiên đường thuế” của tập đoàn này.

3. Câu chuyện Formosa

formosa_hatinh

Cũng liên quan đến đầu tư nước ngoài, cách đây 8 năm Formosa đã quyết định rót vốn đầu tư dự án tại Khu kinh tế Vũng Áng thông qua việc thành lập Công ty TNHH Gang thép Hưng Nghiệp Formosa (Formosa Hà Tĩnh).

Với mô hình sản xuất – xuất khẩu liên hợp, dự án này được Formosa đầu tư với số tiền lên tới 28,5 tỉ USD với quy mô tạo việc làm cho 35.000 người lao động. Năm 2014, doanh thu của công ty này đạt hơn 17.100 tỉ đồng; tổng tài sản và vốn chủ sở hữu lên tới 30.7 tỉ đồng. Con số này đã đưa Formosa trở thành doanh nghiệp FDI lớn nhất tại Việt Nam.

Ngoài thời gian hoạt động lên tới 70 năm kể từ ngày cấp giấy chứng nhận đầu tư, Formosa còn được hưởng mức thuế suất thuế thu nhập doanh nghiệp 10% áp dụng trong 15 năm kể từ khi bắt đầu hoạt động sản xuất kinh doanh, được miễn thuế thu nhập doanh nghiệp trong 4 năm kể từ khi có thu nhập chịu thuế và giảm 50% số thuế phải nộp cho 9 năm tiếp theo.

Trong khi đó, thời điểm Formosa được cấp phép năm 2008, thuế suất thuế TNDN là 28%.

Formosa cũng được miễn tiền thuê đất 15 năm kể từ ngày hợp đồng thuê đất có hiệu lực. Đối với khu đất làm khu sinh hoạt, khu nhà ở và khu phúc lợi cho người lao động, Formosa không phải nộp tiền thuê đất trong suốt vòng đời dự án này.

Chưa kể Formosa còn được hưởng nhiều ưu đãi khác về thuế nhập khẩu, hỗ trợ đào tạo nguồn nhân lực, chi phí quảng cáo, hạ tầng… Đặc biệt, trường hợp pháp luật hay chính sách mới được ban hành có các quyền lợi và ưu đãi cao hơn so với quyền lợi và ưu đãi đã được hưởng thì Formosa được hưởng quyền lợi và ưu đãi mới trong thời gian còn lại.

4. Mọi doanh nghiệp đều bình đẳng

doanh-nghiep

Tháng trước, một chuyên gia bất động sản tại TP. Hồ Chí Minh nói với tôi về tiềm năng của các dự án đang được phá triển dọc sông Sài Gòn.

Chuyên gia này cho hay các dự án nằm trên khu vực giáp Quận 1 nhưng đang thuộc Quận 4 và Quận Bình Thạnh sẽ được “quy hoạch” để sát nhập vào Quận 1 trong tương lai gần. Tất nhiên lúc đó giá bất động sản cũng sẽ thay đổi.

Nghe có vẻ không tưởng nhưng điều đó hoàn toàn có thể xảy ra. Các dự án bất động sản trong các khu vực này hiện đang được những tập đoàn lớn trong nước đầu tư. Do đó, việc đưa ra một luật chơi mới là điều không quá khó.

Trong nhiều năm qua, các DN tư nhân, đặc biệt là DN vừa và nhỏ trong nước, luôn kêu ca vì bị thiệt thòi hơn so với các DN ngoại. Cùng là đầu tư nhưng nếu như DN ngoại hưởng rất nhiều ưu đãi thì DN nội lại chịu cảnh trái ngược hoàn toàn. Đặc biệt, các DN ngoại càng lớn, đầu tư vốn càng nhiều thì ưu đãi cũng tỷ lệ thuận.

Điều này không có gì ngạc nhiên. Thật ra không chỉ các DN ngoại mà ngay cả các DN nội cũng luôn nhận được nhiều ưu đãi. Vấn đề chính nằm ở chỗ, quy mô của DN có đủ lớn để “mặc cả” các ưu đãi hay không.

Trong tác phẩm “Animal Farm” của nhà văn George Orwell có một câu nói nổi tiếng: “Mọi con vật đều bình đẳng, nhưng một số con vật bình đẳng hơn những con vật khác”. Câu nói này không chỉ đúng trong lĩnh vực đầu tư mà còn đúng trong mọi lĩnh vực khác của cuộc sống.

Khi không có thực lực, kẻ yếu tất sẽ phải chơi bằng luật chơi của kẻ mạnh.

Đăng ký nhận bài viết mới

Đánh giá bài

Ý kiến của bạn