Categories
Quản lý danh tiếng Truyền thông

Bệnh sởi và hình ảnh Bộ Y tế

Sau 3 năm tạm lắng, bệnh sởi đã bùng phát trở lại tại Việt Nam. Theo thống kê của Bộ Y tế, bệnh sởi xảy ra từ cuối tháng 12 năm 2013 đến ngày 15 tháng 4 năm 2014 đã có 3.126 trường hợp mắc bệnh trên 8.441 người bị phát ban nghi mắc bệnh sởi; dịch bệnh đã xẩy ra tại 61/63 địa phương trong cả nước, trong đó 25 trường hợp tử vong. Lúc này, đã xuất hiện rất nhiều hoài nghi và chỉ trích về việc Bộ Y tế giấu dịch, hoặc lo sợ công bố dịch sẽ ảnh hưởng đến uy tín của ngành y tế.

Chưa bao giờ Bộ Y tế lại gặp nhiều thách thức như trong những năm gần đây, đặc biệt dưới sự lãnh đạo của Bộ trưởng Nguyễn Thị Kim Tiến. Hàng loạt các vụ việc trong khoảng 2 năm vừa qua như tiêm nhầm vaccine dẫn đến việc trẻ tử vong, vấn đề nhập thiết bị y tế đã qua sử dụng, tình trạng xuống cấp về y đức, sử dụng ngân sách công… đã dẫn tới sự bất bình, làm xói mòn lòng tin của người dân đối với ngành y tế và đặc biệt là sự tín nhiệm đối với người đứng đầu ngành này.

Đây là trang kết quả đầu tiên của khi gõ thử vào công cụ tìm kiếm Google với cụm từ “bộ trưởng bộ y tế”:

bo-truong-bo-y-te

bo-truong-nguyen-thi-kim-tien

Một trang Facebook với nội dung kêu gọi Bộ trưởng Bộ Y tế từ chức được lập ra với khoảng 108.100 người ủng hộ và gần 6.500 người đang thảo luận.

facebook-bo-truong-y-te-nen-tu-chuc

Quay trở lại câu chuyện đang là chủ đề nóng hiện nay trên tất cả các phương tiện truyền thông, các diễn đàn và mạng xã hội, ở khía cạnh chuyên môn, mặc dù Bộ đã thực hiện chiến dịch tiêm sởi từ tháng 2/2014 nhưng việc bệnh sởi đã xuất từ cuối năm 2013 với diễn biến bất thường có lẽ đã đi ra ngoài dự đoán của Bộ. Bên cạnh đó việc công bố thông tin không đầy đủ và kịp thời tới các địa phương và trên các phương tiện truyền thông cùng với sự phản ứng chậm chạp của lãnh đạo Bộ Y tế đã kiến hình ảnh của ngành bị giảm sút nghiêm trọng.

Không thông tin kịp thời và đầy đủ cho báo chí

Tính đến ngày 15/4/2014 mới chỉ có PGS.TS Trần Đắc Phu, Cục trưởng Cục Y tế dự phòng, lên tiếng về dịch sởi trong một cuộc phỏng vấn với Báo điện tử Chính phủ. Theo PGS.TS Trần Đắc Phu thì hoàn toàn không có việc Bộ giấu dịch sởi vì ngay từ tháng 2/2014, khi các ca bệnh sởi được ghi nhận tại một số địa phương của các tỉnh miền núi phía Bắc, Bộ Y tế đã thông báo và chỉ đạo các địa phương này triển khai các biện pháp phòng chống bệnh sởi.

Trong khi Khoa Nhi, BV Nhi Trung Ương và các bệnh viện khác đang căng mình chống lại bệnh sởi thì Bộ Y tế vẫn tỏ ra khá lạc quan. Theo Bộ Y tế thì cho đến nay vẫn chưa đủ điều kiện công bố dịch.

Pho-thu-tuong-tham-vien-nhi

Ngay cả Phó Thủ tướng Vũ Đức Đam cũng biết tình hình bệnh sởi “nóng” thông qua Facebook và dư luận xã hội và ngay sau đó đã có ngay chuyến thị sát chiều tối 15/4. Và chỉ khi Phó Thủ tướng đích thân đi thị sát tình hình bệnh sởi, Bộ Y tế mới công bố đã có 108 ca tử vong. Và đến sáng hôm nay 16/4, Bộ trưởng Y tế Nguyễn Thị Kim Tiến mới chính thức vi hành để nắm tình hình. Tuy nhiên cuộc làm việc này chỉ cho một số ít phóng viên tham dự.

Nếu truy cập vào website của Bộ Y tế người ta mới chỉ thấy có một Thông tin Báo chí được đăng ngày 09/04 với nội dung “Tình hình bệnh sởi và các hoạt động phòng chống đến ngày 08/04/2014”. Điều đó có nghĩa là sau 08 ngày Bộ Y tế vẫn không có thêm thông tin chính thức cho báo chí về các diễn tiến của bệnh sởi. Trong khi đó, tất cả các phương tiện truyền thông đều liên tục thông tin về căn bệnh này từ các điểm nóng tại Hà Nội và TP.HCM. Một câu hỏi lớn các cơ quan báo chí đặt ra là “Vì sao Bộ Y tế chưa công bố dịch sởi?” vẫn chưa được trả lời chính thức và đầy đủ.

Phát biểu không thống nhất với tình hình thực tế

Cũng theo PGS.TS Trần Đắc Phu, Cục trưởng Cục Y tế dự phòng Bộ Y tế, hiện nay tình trạng quá tải dịch sởi chỉ xảy ra ở các bệnh viện thuộc Hà Nội. và dịch vẫn trong tầm kiểm soát của địa phương. Cũng theo ông Trần Đắc Phu, bệnh sởi không nguy hiểm nhưng nếu để biến chứng thì lại rất nguy hiểm.

Tuy vậy theo PGS.TS Phạm Nhật An, Phó Giám đốc BV Nhi TƯ, kiêm Trưởng khoa Truyền nhiễm cho biết, dịch sởi vẫn chưa có dấu hiệu lắng xuống. Điều đáng chú ý trong đợt bùng phát bệnh sởi năm nay ở Việt Nam là không những số lượng bệnh nhân nhiễm sởi cao mà còn tình trạng biến chứng nặng ở trẻ. Trung bình, mỗi ngày tại đây tiếp nhận khoảng 20 bệnh nhi mắc sởi. Cả khoa có 90 giường bệnh và đã phải sắp xếp, kê thêm thành 110 giường nhưng vẫn không đủ chỗ cho bệnh nhi.

benh-soi-bien-chung

Tình hình tương tự cũng xảy ra tại khoa Nhi, Khoa Nhi Bệnh viện Bạch Mai, Bệnh viện Xanh Pôn của Hà Nội. Tại BV Hữu Nghị Việt Nam – Cu ba. Tại đây, bệnh nhi nằm ghép đến 2-3 trẻ/giường bệnh. Nhiều trường hợp bệnh sởi diễn biến nặng, phức tạp. Còn ở TP.HCM, bác sĩ Nguyễn Ngọc Vinh, Trưởng Khoa nội A, Bệnh viện Bệnh nhiệt đới TP.HCM cho biết, lần đầu tiên trong 3 năm qua số bệnh nhân sởi tăng cao đột biến.

Theo công bố của WHO về bệnh sởi: Bệnh sởi là một trong những nguyên nhân hàng đầu gây tử vong ở trẻ em trên toàn thế giới mặc dù đã có vaccine hữu hiệu và an toàn. Khoảng 122.000 người đã chết vì căn bệnh này trong năm 2012 tương đương với 14 trẻ chết mỗi giờ. Phần lớn là trẻ dưới 5 tuối.

Phản ứng của lãnh đạo ngành đi sau bệnh sởi

Trong buổi làm việc tại BV Nhi TW sáng ngày 16/4, Bộ trưởng Bộ Y tế Nguyễn Thị Kim Tiến cho biết: “Việc có công bố dịch hay không chiều tối nay anh Hiền (ông Nguyễn Khắc Hiền – Giám đốc Sở Y tế Hà Nội) sẽ trả lời. Chúng tôi không có quyền vì theo luật phòng chống bệnh truyền nhiễm thì tuyên bố về vấn đề như thế nào đấy là UBND và Sở Y tế Hà Nội.” Theo Bộ trưởng Bộ Y tế  thì Sở Y tế Hà Nội cần phải báo cáo UBND thành phố Hà Nội xin ý kiến vì theo định nghĩa thì phải dựa 5 yếu tố thảo luận với Ủy ban rồi mới quyết định công bố.”

bo-truong-y-te-nguyenthikimtien

Trả lời Báo Một Thế Giới, Bộ trưởng Nguyễn Thi Kim Tiến cho rằng: “Tôi là nhà quản lý tôi phải phát biểu với tư cách của nhà quản lý. Nếu tôi phát biểu với tư cách chuyên gia như cũ, họ lại bảo tôi dẫm chân sang nghề của bạn tôi. Tôi đã nói với anh Hiền sáng nay, tình huống như vậy, định nghĩa như vậy, dựa trên tình hình quốc tế thì anh trả lời như thế nào, anh ấy nói là phải xin ý kiến. Sau đó Bộ Y tế mới có ý kiến được.”

Tại cuộc họp chiều ngày 16/4, UBND TP Hà Nội cho biết Hà Nội không công bố dịch sởi nhưng “sẽ triển khai các biện pháp phòng chống như có dịch”.

Trong cùng ngày Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng đã có Công điện yêu cầu các Bộ, ngành, địa phương tập trung phòng, chống dịch sởi, chủ động ngăn chặn lây lan dịch, hạn chế đến mức thấp nhất số người mắc bệnh và chết do bệnh sởi.

Hệ quả tất yếu: Tâm lý hoang mang và niềm tin sụt giảm nghiêm trọng

Trên các trang mạng xã hội và các diễn đàn dành lớn dành cho các bậc phụ huynh có con nhỏ như Webtretho.com, Lamchame.com, chủ đề về bệnh sởi đang là tâm điểm của các trao đổi. Các chủ đề thảo luận tập trung vào những biện pháp phòng tránh lây nhiễm bệnh cho con như không cho trẻ vào nơi tụ tập đông người, không cho trẻ đi tiêm chủng, mời bác sỹ đến nhà tiêm, hoặc tăng sức đề kháng và phòng bệnh cho trẻ…

D_ch_s_i

Theo thành viên Rockcandy trên diễn đàn Webtretho.com “Bố mình làm ở viện Nhi bảo chưa năm nào trẻ con chết vì dịch nhiều như năm nay, bệnh viện quá tải, con số lên báo là đã giảm đi rất nhiều rồi. Cứ nghĩ các bé nhỏ xíu mà ốm, bệnh, rồi mất thấy tội và thương vô cùng. con mình đc 5 tháng mình ko dám cho đi chơi xa hoặc đến chỗ đông người, lúc nào cũng chỉ cầu mong con khỏe mạnh ko ốm đau…”.

Thành viên Mecunkhanhan vừa mất con gái trong đợt bùng phát cao điểm của sởi ngẹn ngào: “Con mình là nhập viện trong đợt cao điểm của sởi ở Nhi và bé cũng không qua được, con số 25 kia chỉ là 1 ngày thôi ấy chứ. Đêm nào cũng nghe tiếng khóc của các mẹ mất con, đau lòng lắm, có đêm cao điểm 1 phòng điều trị thì 1 nửa các bé ra đi, còn bình thường thì cứ 3-6 bé…”

Hầu hết các thành viên trên mạng đều bày tỏ ý kiến lo lắng, hoang mang và bất bình với việc không công bố thông tin và hướng dẫn cần thiết của Bộ Y tế.

phan-ung-cua-cha-me

hinh-anh-bo-y-te

Bộ Y tế nên làm gì?

Đối với Bộ Y tế, công việc khẩn cấp nhất lúc này là tiếp tục chỉ đạo và triển khai các kế hoạch phòng chống bệnh sởi với các tỉnh thành và các đơn vị có liên quan. Bên cạnh đó Bộ cần thiết lập một cơ chế cung cấp thông tin thường xuyên, kịp thời, minh bạch về diễn tiến và cách phòng chống cho người dân và các cơ quan truyền thông, xác định nội dung thông điệp, chỉ định người phát ngôn…

Hình ảnh của vị tư lệnh ngành không thể được cải thiện chỉ bằng một chuyến đi thị sát muộn màng. Hơn lúc nào, tinh thần trách nhiệm, sự quyết đoán, tính nhất quán và chuyên nghiệp trong xử lý vấn đề của Bộ trưởng lại trở nên quan trọng như bây giờ.

Bệnh sởi là một loại bệnh mà Việt Nam đã nhân được hàng chục triệu đô la tiền tài trợ từ các tổ chức quốc tế với cam kết sẽ loại bỏ vào năm 2012. Tỷ lệ tiêm chủng bệnh sởi giai đoạn 2009 – 2013 mà Việt Nam báo cáo với các tổ chức quốc tế là 96%. Câu hỏi đặt ra là tại sao bệnh sởi lại bùng phát trở lại với quy mô lớn như vậy? Hiệu quả thực sự của các chương trình tiêm chủng mở rộng đến đâu?

Đã có 108 trẻ em chết vì sởi và các biến chứng của sởi. Đây cũng có thể chưa phải là con số cuối cùng.

Xem ra việc xây dựng một hình ảnh tích cực về Bộ Y tế và người đứng đầu ngành này thực sự không phải là một việc dễ dàng!

Đăng ký nhận bài viết mới

Ý kiến của bạn