Hội nhập và chữ tín

Tháng 7/2012, Tập đoàn Cao su Việt Nam (VRG) vinh dự đón nhận chứng chỉ quản lý rừng bền vững do Hội đồng Quản lý Rừng (FSC) trao tặng. Hơn 3 năm sau, chính FSC đã ra quyết định thu hồi chứng chỉ này do cáo buộc VRG đã có những vi phạm nghiêm trọng.

Tập đoàn Cao su Việt Nam (VRG) vừa bị Hội đồng Quản lý Rừng (FSC), một tổ chức phi lợi nhuận của Mỹ chuyên cấp chứng chỉ cho các doanh nghiệp (DN) phát triển hoạt động quản lý rừng bền vững, thu hồi chứng chỉ vì những cáo buộc lấn chiếm rừng và đất rừng bất hợp pháp tại các đồn điền cao su ở Campuchia.

Theo thông báo ngày 26/10/2015, FSC đã quyết định tước chứng chỉ của VRG sau khi có kết quả điều tra những khiếu nại của Global Witness, một tổ chức chuyên hoạt động về môi trường có trụ sở tại Anh, về các hoạt động của VRG tại Campuchia.

FSC cáo buộc VRG đã dính líu tới các ‘hoạt động bất hợp pháp’, bao gồm chuyển đổi khoảng 50.000 ha rừng thành đồn điền cao su mà không có sự tham khảo ý kiến từ công chúng, phớt lờ những khiếu nại đất đai của người dân địa phương, cho phép khai thác gỗ lậu và phá hủy các khu bảo tồn động vật hoang dã.

Khi chuyển đổi rừng thành đồn điền cao su, VRG cũng đã phá hủy hàng chục ngàn cây lấy nhựa, vốn là nguồn sinh kế quan trọng của người dân địa phương, mà không đền bù thỏa đáng cho họ.

Thông báo của FSC cho biết VRG chính thức bị tước chứng chỉ đối với các đồn điền tại Việt Nam trong 3 tháng và sẽ vĩnh viễn không được cấp chứng chỉ cho các hoạt động của tập đoàn tại Campuchia. Hiện VRG có khoảng 100.000 ha đồn điền trên nhiều tỉnh ở Campuchia.

Cho đến nay VRG chưa đưa ra lời bình luận nào. Các phương tiện truyền thông trong nước cũng không đưa bất kỳ thông tin nào liên quan đến vụ việc.

Tác động tiêu cực đến hình ảnh quốc gia

Còn nhớ cách đây hơn 3 năm, VRG vinh dự đón nhận chứng chỉ FSC. Trong bối cảnh giá mủ cao su xuống thấp lúc bấy giờ, việc VRG đạt chứng chỉ FSC được đánh giá là một bước ngoặt mới, nâng tầm vị thế cao su Việt Nam ngày có uy tín trên thị trường thế giới cả về chất lượng mủ và gỗ cao su.

Khi đó ông Lê Minh Châu, Phó TGĐ VRG đã phát biểu rằng việc áp dụng mô hình quản lý rừng cao su bền vững theo 10 nguyên tắc và các tiêu chuẩn FSC của VRG là sự đón đầu của xu thế phát triển sản xuất xanh hơn của thế giới, hướng tới tương lai lâu dài mang lợi ích cho người lao động, cộng đồng dân cư, đảm bảo an toàn, thân thiện với người sử dụng, góp phần ổn định an sinh xã hội.

Theo ông Nguyễn Việt Dũng, Phó GĐ Phụ trách Nghiên cứu Chính sách, Trung tâm Con người và Thiên nhiên, khi DN được cấp chứng chỉ FSC, có nghĩa là xã hội và người tiêu dùng công nhận rằng DN và hàng hóa họ làm ra là đáng tin cậy, có trách nhiệm xã hội, môi trường và mang giá trị vượt trội.

Vì vậy, nếu những cáo buộc đối với VRG là thật thì việc FSC rút chứng chỉ do DN vi phạm cam kết có nguy cơ dẫn đến nhiều thiệt hại như làm giảm lòng tin của người tiêu dùng vào sản phẩm mủ và gỗ cao su của chính DN đã được chứng nhận đạt tiêu chuẩn FSC, làm suy yếu hình ảnh thương hiệu của VRG – một tập đoàn mà hiện có rất nhiều DN và dự án đầu tư ở Campuchia, và ảnh hưởng trực tiếp là doanh thu của DN, nhất là trong khi thị trường mủ cao su đang rất cạnh tranh như hiện nay với lý do do sản phẩm bị tai tiếng (vi phạm các tiêu chuẩn của FSC).

Sự việc sẽ nghiêm trọng hơn nếu việc FSC rút chứng chỉ của VRG là do sự vi phạm của DN đối với quyền và lợi ích tài sản của chính người dân bản địa. Điều này còn có thể ảnh hưởng sâu sắc đến cả hình ảnh quốc gia vì DN Việt Nam sang đầu tư ở nước ngoài, ngoài mục đích tìm kiếm lợi nhuận, xét cho cùng còn mang sứ mệnh xây dựng và tăng cường ngoại giao (nhân dân), nhất là với các quốc gia lân cận đóng vai trò quan trọng như Campuchia hay Lào.

Bên cạnh đó, hình ảnh, uy tín của các nhà đầu tư khác của Việt Nam ở Tiểu vùng Mekong cũng có nguy cơ bị liên lụy theo kiểu “con sâu làm rầu nồi canh” dẫn đến việc suy yếu cơ hội cạnh tranh, đầu tư, kinh doanh lâu dài của chính các DN tại các quốc gia này.

Trách nhiệm của các bên

Việc VRG bị rút chứng chỉ đã gửi một thông điệp quan trọng về yêu cầu tuân thủ cam kết của các DN, nhà đầu tư với các hệ thống tiêu chuẩn, luật chơi khi tham gia thị trường toàn cầu, kể cả khi FSC chỉ là một hệ thống tham gia tự nguyện.

“Với các thị trường khó tính và có tiêu chuẩn khắt khe như Mỹ, Châu Âu, Nhật thì trách nhiệm tuân thủ và giải trình của các DN ngày càng lớn. Nếu không tuân thủ, DN có thể sẽ bị trừng phạt và thiệt hại nặng,” Ông Nguyễn Việt Dũng cho biết. “Đây là một sự cảnh báo nghiêm túc khi Việt Nam ngày càng hội nhập kinh tế quốc tế sâu rộng thông qua việc ký kết các hiệp định thương mại tự do như TPP, RCEP, EV-FTA…”

Trách nhiệm của nhà nước và DN là phải nâng cao nhận thức, học hỏi và thực hành tuân thủ toàn diện các cam kết không chỉ của quốc gia, địa phương nơi DN đầu tư, mà còn các cam kết quốc tế có liên quan.

Nhà nước cũng cần rà soát và củng cố lại các quy định, chế tài về quản lý và giám sát các DN Việt Nam đầu tư ở nước ngoài, đảm bảo giảm thiểu các rủi ro về kinh tế cho bản thân DN và người dân bản địa.

Nâng cao trách nhiệm bảo vệ môi trường và xã hội nơi địa phương DN đầu tư còn có nghĩa là bảo vệ hình ảnh và uy tín quốc gia tại các nước khác. Các ngân hàng thương mại cho DN vay vốn cần siết chặt việc đánh giá và giám sát các rủi ro, đảm bảo các nguồn vốn vay không làm gia tăng xung đột xã hội và chính trị từ sự kém tuân thủ của DN.

Nguyễn Việt Dũng/Khuất Quang Hưng

Image via

Bạn có quan tâm đến vấn đề quản lý danh tiếng?
Hãy đăng ký nhận thông tin và cùng trao đổi về chủ đề này!

5.00 avg. rating (99% score) - 5 votes

Ý kiến của bạn